Software kan ook al meeluisteren bij sollicitatiegesprekken. Voor de werkgever liggen dan binnen een paar minuten een verslag en een analyse klaar. Dat scheelt tijd en geeft inzicht. Hebben sollicitanten daar ook iets aan? En wanneer is zo’n AI-app veilig en betrouwbaar?
‘Vind je het goed als we gebruikmaken van audio-opnamen?’ Wim van de Worp vraagt dat steevast aan het begin van sollicitatiegesprekken met kandidaten voor het hoger management. De directeur van Nomilk2day, een bureau voor werving van leidinggevenden, werkt met een AI-app die voor hem samenvat en analyseert. ‘We hebben inmiddels duizenden sollicitanten door dat systeem gehaald, ook voor functies op directieniveau. Nog nooit heeft iemand nee gezegd.’
Van de Worp schakelde medio 2024 als een van de eerste recruiters in Nederland kunstmatige intelligentie in bij sollicitatiegesprekken, aan tafel, online of via de telefoon. Hij ziet veel voordelen: ‘Als je niet meer hoeft mee te typen, heb je meer aandacht voor de kandidaat. In mijn notities zaten altijd wel persoonlijke waarnemingen, maar deze tool is objectief. Ik krijg dus niet alleen een beter gesprek, maar ook een beter verslag.’
Tot nu toe bieden twee AI-bedrijven dit handige hulpmiddel aan in Nederland: In2Dialog en Carv. Dat laatste belooft op de website: ‘Drie keer sneller aannemen, 70% kostenbesparing en 80% minder administratieve taken.’ De twee bedrijven zijn gecertificeerd, maar wereldwijd worden er ook al apps aangeboden die niet aan de privacy- en kwaliteitsregels voldoen.
Wildgroei is des te riskanter doordat het gebruik van kunstmatige intelligentie bij het werven van kandidaten volgens de Europese AI Act in de categorie Hoog Risico valt (zie ‘AI-regels bij sollicitaties’). Strenge eisen zijn volgens de EU nodig om risico’s te beperken op het gebied van registratie, cyberveiligheid, nauwkeurigheid en gebruikersinformatie. René Zwijnenburg, directeur van In2Dialog: ‘We moeten er zeker van zijn dat in het verslag geen andere informatie komt dan wat een kandidaat heeft gezegd. Mede daarom hebben wij onze tool bijna wetenschappelijk onderzocht voordat we die in 2024 op de markt brachten.’ De start-up won er dat jaar de Recruitment Tech Award mee.
Tachtig bedrijven werken nu dagelijks met In2Dialog. Toen ze nog twijfelden over de aanschaf (€50 per maand), stelden ze vaak de vraag: ‘Gaan kandidaten hier wel mee akkoord?’ Volgens Zwijnenburg zegt 99% meteen ja. ‘We hebben geen harde cijfers, maar we horen bijna altijd dat het geen probleem is.’
Die ervaring heeft headhunter Van de Worp ook. Het opnemen van gesprekken wordt volgens hem in snel tempo standaard. ‘Wij praten met mensen op directieniveau die prima in staat zijn om te zeggen of ze daar bezwaar tegen hebben. Ik kan me wel voorstellen dat kandidaten op lagere niveaus dat lastiger kunnen vinden. Maar het gaat ook om de manier waarop je het uitlegt en toestemming vraagt.’
Sollicitatie-expert Aaltje Vincent noemt het nieuwe hulpmiddel ook in haar boek Bruut eerlijk werven, dat begin maart is verschenen. Anders dan in haar eerdere uitgaven richt zij zich op werkgevers, hr-professionals en recruiters. Volgens Vincent is met de AI-app achteraf beter te checken of het sollicitatiegesprek gestructureerd en eerlijk is verlopen. Uit de analyse blijkt bijvoorbeeld hoelang de twee partijen aan het woord zijn geweest en hoeveel ruimte er was voor vragen.
Vincent benadrukt wel: ‘Natuurlijk geef je het gebruik in de uitnodiging aan. Vraag vooraf al toestemming, zodat dit geen extra spanning oplevert bij de kandidaat.’ In een Amsterdams café vertelt de loopbaanprofessional waarom ze toestemming vooraf wel zo fatsoenlijk vindt. ‘Je moet kandidaten er niet mee overvallen aan het begin van het gesprek. Ze moeten de vrijheid voelen om nee te zeggen. Dat doe je niet door te zeggen: we nemen het efkes op.’
Aanbieder Zwijnenburg kan zich het dilemma van sollicitanten voorstellen die kritisch zijn over het gebruik van AI. ‘Ik begrijp de spagaat, want je wilt die leuke baan. Dan wil je niet in de nee-stand staan, want dan denk je minder kans te maken. Wij laten het aan onze gebruikers over wanneer ze kandidaten vooraf informeren. Als ze het maar wel dóén, de Europese AI Act schrijft dat ook voor.’
‘Als ik vraag of kandidaten het resultaat te zien krijgen, kijken ze me in de promotiestands met grote ogen aan’
Zou Aaltje Vincent zelf nee zeggen? ‘Alleen als ik iets raars vermoed of me benadeeld voel.’ De AI-tool biedt volgens haar ook voor de werkzoekenden voordelen: het verslag en de analyse kunnen inzichten opleveren over hun rol als kandidaat en over de vraag of ze zelf verder willen in de procedure.
Vandaar dat Vincent iedereen die de tool gebruikt in haar boek aanspoort: ‘Vanzelfsprekend zeg je erbij dat ook de kandidaat het woordelijke verslag en de analyse krijgt. Wel zo eerlijk.’ Toch merkt ze tijdens haar bezoeken aan evenementen over werven en selecteren dat dat nog niet zo vanzelfsprekend is. ‘Als ik vraag of kandidaten het resultaat te zien krijgen, kijken de mensen in de promotiestands me met grote ogen aan. Ik heb daar nog nooit ja op gehoord.’
Volgens René Zwijnenburg is er nog een reden om het rapport te delen met kandidaten: transparantie draagt bij aan het vertrouwen in de werkgever. ‘Alleen kan ik niet forceren dat onze gebruikers het verslag ook sturen; dat is aan hen. Bij assessments gebeurt het ook – daarbij krijgen deelnemers de resultaten eerst zelf te zien. Ze geven al dan niet toestemming die door te sturen naar de werkgever.’
Bij Nomilk2Day blijft het rapport nog binnenshuis. Van de Worp gebruikt het vooral als analyse voor hemzelf. Hij kijkt hoeveel spreektijd hij heeft genomen en hoeveel vragen hij heeft gesteld. ‘Ik kan er ook de levendigheid van het gesprek van aflezen; als die hoog is, kun je aannemen dat er een match was. Soms vraagt een werkgever hoeveel verantwoordelijkheid een kandidaat heeft gehad in een bepaalde rol. Wat daarover is gezegd, kan ik opzoeken in het verslag.’
Wat hem betreft heeft dit AI-hulpmiddel de toekomst, als het maar betrouwbaar en privacy-proof is. ‘Met als kanttekening dat wij de beslissing nemen. Matchen kunnen wij altijd nog beter dan AI.’ Aaltje Vincent is ook voorstander, mits de app ‘bruut eerlijk’ wordt ingezet. Als aanbieder ziet Zwijnenburg de business uiteraard graag groeien. Maar verrassend genoeg maakt hij zich ook zorgen over een heel ander aspect: de impact van AI-gebruik op het klimaat. ‘Vanuit mijn persoonlijke waarden denk ik daarover na.’
Dit artikel is gemaakt door de redactie van FD Persoonlijk. Lees al onze verhalen op fd.nl/persoonlijk.
